نوروز در استان سمنان
به گزارش خبرگزاری فارس از سمنان، به گفته حمیدرضا حسنی، كارشناس پژوهشهای مردم شناسی سازمان میراث فرهنگی ،گردشگری و صنایع دستی استان سمنان مردم این استان در ایام نوروز آیینها و آداب و رسوم مختلفی دارند كه ریشه در فرهنگ و آداب این منطقه از میهن اسلامی دارد.
** آیینهای پیش از نوروز در شهرستان شاهرود
* پیكهای نوروزی: در روزهای پایانی سال كهنه و چند روز پیش از نوروز و آغاز سال نو، پیام آوران بهار در خیابانها، كوچه و گذرهای محله های شهرها و روستاها گشته و با ترانهخوانی و دست افشانی، بازی و نمایش، رفتن زمستان و آمدن بهار و نوروز را به مردم نوید میدادند.
* مراسم سالی نو و مالی نو
در قدیم 20 روز مانده به نوروز یك گروه چهار نفره از نوروز خوانان به شاهرود و بسطام میآمدند و اشعاری در وصف بهار، سال نو و نوروز میخواندند.
این افراد جوانانی در گروه سنی 12تا 17 سال بودند كه هر چه تعدادشان كمتر بود از مقدار هدایایی كه اهالی به آنان میدادند سهم بیشتری میبردند.
این جوانان در خیابانها و كوچهها گشته در یكی از خانهها را زده و كلام خود را با این اشعار آغاز میكردند:
صد سلام و سی علیك/ صاحبخانه سلام علیك/ سلام من بگید علیك/ از جانب ملا بیگ/ نوروز نوسار آمده/ گل در گلستان آمده/ مژده دهید به دوستان/ نوروز نوسار آمده
اگر صاحبخانه در را باز نمیكرد آنها در وصف صاحبخانه اشعاری میخواندند و اگر صاحبخانه پول، گندم، جو، آرد، قند و یا كمی نقل به بچهها میداد، تك خوان با صدای بلند میگفت: كربلاییش كنن....آمین/ مكهایش كنن.....آمین
در كلاته خیج نیز این افراد از چند روز مانده به سال نو اشعاری در وصف نوروز و صاحبخانه خوانده و هدایایی دریافت می كردند.
این اشعار عبارت بود از: سال نو، سال كهنه، امید دارم درش بسته نمانه.
* آیینهای پیش از نوروز در شهرستان دامغان
* نوروز خوانی: در اواسط اسفند ماه، نوروز خوانانی از گرگان و یا شهر دامغان به روستاها میرفتند.
نوروز خوانان در حالی كه چوبی به دست داشته به همراه فردی موسوم به "پس خوان " و یا كیسه دار به در خانه اهالی محله می رفتند و با چوب به در خانه میزدند و داخل می شدند.
این افراد با خواندن اشعاری در وصف بهار، حضرت علی (ع) و صاحبخانه مژده و نوید سال نو و بهار را می دادند، صاحبخانه نیز هدایایی مثل شكر، برنج، شیرینی، پول به آنها می داد و شخص كیسه دار هدایا را دریافت كرده و درون كیسهای كه به همراه داشت می ریخت.
نوروز خوانان اغلب پس از دریافت این اقلام این چنین صاحبخانه را دعا میكردند: كربلاییش كنن، آمین/ مكه ایش كنن، آمین
* آیینهای استقبال از نوروز در شهر سمنان
تا گذشتهای نه چندان دور در روزهای پایانی اسفندماه شخصی موسوم به "حاجی فیروز " و "سرور " در بازار شهر سمنان فرارسیدن بهار طبیعت و سال نو را به همگان تبریك نوید میداد.
او بر اسب چوبی مزین به پارچههای رنگارنگ سوار میشد و با شادمانی مضامینی را بدین شرح بیان میكرد:
ارباب منی سمبلی بلیكم، ارباب منی سربالایی هی كن، ارباب منی بزبز قندی، ارباب منی چرا نمی خندی.
جمعی از نوروزخوانان نیز چهره خود را با ذغال سیاه می كردند و با دست گرفتن دایره زنگی در محله های شهر گردش می كردند و ابیاتی را در ارتباط با نوروز می خواندند.
این افراد از هر خانه هدایایی چون ، گندم، نخود، شاهدانه و ... دریافت می كردند.
پخت سمنو از دیگر آیین های استقبال از نوروز در بین سمنانی ها است، اینكار با همكاری جمعی از زنان محله و یا وابستگان صورت می گرفته و همچنان ادامه دارد.
سمنو پزان همراه با آداب و اعتقادات خاصی همراه بود و خانواده های بسیاری برای ادای نذر و یا گرفتن حاجت اینكار را انجام می دادند.
* آیین های نوروزی در شهرستان گرمسار
یكی از آداب استقبال از نوروز در این شهرستان انجام خانه تكانی و غبارروبی از و سایل زندگی است.
درگذشته زنان برای این منظور دوغ آبی از گل و یا گچ بر روی دیوارخانه می مالیدند.
رویاندن سبزه نیز غالبا از اوایل اسفند آغاز شده و در این بین كاشت گندم، عدس شاهی و ... درون بشقاب و كاسه متداول بوده است.
برخی زنان نیز تخم شاهی را بر روی كوزه های سفالی سبز می كردند، سبزه های نوروزی در میان سفره عید نهاده و تا سیزدهم نگه داشته می شد.
انجام خریدهای نوروزی از جمله میوه، آجیل، لباس نو و نیز پخت سمنو و شیرینی محلی از دیگر آداب نوروزی در این شهرستان است.
در گذشته افراد موسوم به نوروزخوان در شهر آرادان و روستاهای منطقه با خواندن ابیاتی فرا رسیدن بهار طبیعت را به مردم نوید می دادن و از آنان هدایایی دریافت می كردند.
* آیین های استقبال از نوروز در شهرستان مهدیشهر
نوروزخوانی از جمله آداب مورد استقبال از نوروز در مهدیشهر و توابع آن است.
این افراد با گردش در محله های شهر و خواندن ابیاتی بدین شرح فرا رسیدن نوروز را به همگان نوید می دادند:
سی سلام و سی علیك/ مشتی جون سلام علیك/ مشتی جون مهربون/ نو نسته چالا میدون/ اشترو بار كند (شترها را بار می كنه)/ دیم بدیم قطار كند(پشت سر هم قطار می كنه)
این افراد از صاحب خانه هدایایی دریافت می كردند .
* اشعار نوروز خوانی در شهمیرزاد
مشهدی عمه با خدا/ تو را می برن بالا بالا / دستت برسه قفل طلا/ پسر ما را بكنی زوما(داماد)/دستش بگذاری حنا/اما(ما) بیاییم مبارك با/ به یاسین و به طه و تبارك/ شما را سال نو باشد مبارك
از دیگر آیین های نوروزی در این شهرستان می توان به پخت سمنو، خانه تكانی، كاشت سبزه خرید نوروزی و .... اشاره كرد.

